สิทธิในการสร้างสรรค์

LAWARTBUSINESS

Create Art

ก่อนจะเกิดงานศิลป์ เป็นเพียงแค่ไอเดียหรือความคิด ตามหลักการแล้ว ไอเดียถ้าลอยอยู่ในหัว ลอยอยู่ในอากาศ ไม่ได้ทำออกมาเผยแพร่ หรือ ทำให้เป็นรูปธรรม ก็ยังไม่ถือว่าเป็นอะไร จนกว่าจะเอาสิ่งนั้นมาทำออกมาให้คนอื่นรับรู้ ได้เห็นได้เข้าใจ

เช่น ไอเดียรูปวาดในจินตนาการ ไม่มีงานชิ้นนี้เกิดขึ้น ก็ไม่สามารถอ้างได้ ง่าย ๆ คือ มีหลักฐานแสดงการมีตัวตนที่เป็นรูปธรรมของสิ่งนั้น

เกิดงานศิลป์ คือ การทำให้สิ่งนั้นเกิดขึ้นมา รับรู้ได้ เห็นได้ คือ ถ้าวาดรูปแล้วต้องเป็นรูปวาด จะออกมาเป็นกระดาษปากกาเป็นโครงร่างที่ยืนยันว่าเป็นการสร้างขึ้น หรือ เป็นไฟล์ภาพดิจิทัล ก็คือทำให้เกิดงานแล้ว

Freedom of Art

ทุกคนมีอิสระในการสร้างงานศิลปะ แต่ควรคำนึงถึงสิทธิ์ขั้นพื้นฐาน ที่ไม่ควรเบียดเบียนบุคคลอื่น เช่น การระบายสีบนกำแพงบนผนังที่ไม่ได้รับอนุญาตจากเจ้าของอาคาร หรืองานศิลปะที่ขัดแย้งกับศีลธรรมความเป็นมนุษย์

อย่างไรก็ตามประเด็นเกี่ยวเสรีภาพในงานสร้างสรรค์ยังมีความแตกต่างกันที่มุมมองที่การตีความ ซึ่งอาจพิจารณาไม่ได้เพียงงานศิลปะที่แสดงออกมา นอกจากนี้ ในบางยุคบางสมัยงานศิลปะก็เป็นส่วนสะท้อนสภาพสังคมในช่วงนั้นได้ในอีกมุมมองด้วย

Rights of Art

เมื่องานศิลป์มีแล้วก็จะตามมาด้วยสิทธิ์อันเกิดจากงานนั้น ซึ่งตัวผู้วาดหรือผู้ที่สร้างขึ้น ตามหลักการมีสิทธิ์ในงานนั้นเสมอ ตลอดกาล ตลอดไป ถ้ากล่าวแบบติดตลกคือ เมื่อ NARA วาดรูปนก 1 ตัว - รูปนก 1 ตัวนั้น แม้จะเป็นกระดาษ 1 แผ่น /รูปภาพถ่ายของกระดาษ 1 แผ่น หรือ การเอารูปนกไปแปะทำลายเสื้อ ก็เป็นสิทธิ์ที่ NARA ในฐานะผู้สร้างสรรค์ย่อมเป็นเจ้าของสิ่งที่สร้างขึ้น ตั้งแต่วาดรูปนกนั้น จนแม้เราจะตายไปแล้วก็ตาม ก็สามารถทำได้ทั้งหมด

อย่างไรก็ดี เมื่อสังคมมีกฎหมาย งานที่สร้างขึ้นนั้นได้จำหน่ายหรือขายออกไปแล้ว สิทธิ์ในภาพวาดหรืองานสร้างสรรค์ก็อาจตกเป็นของผู้ที่ซื้อไป ทั้งนี้ หากมีข้อกำหนดบางประการที่ผู้สร้างสรรค์และผู้ซื้อไม่ว่าจะจ้างให้สร้างสรรค์ขึ้น หรือซื้อมา กำหนดไว้ถึงสิทธิ์ต่างๆ ซึ่งปัจจุบันจะอ้างถึงลิขสิทธิ์ในผลงานสร้างสรรค์ เช่น ห้ามคัดลอก ทำซ้ำ โดยส่วนใหญ่จะกำหนดไว้ในสัญญาถึงเงื่อนไขต่าง ๆ ระหว่างผู้สร้างสรรค์ ผู้ซื้อ ผู้ขาย แล้วแต่กรณี

นอกจากนี้ กฎหมายยังกำหนดระยะเวลาคุ้มครอง หรือ ปัจจุบันจะเกี่ยวข้องกับกฎหมายลิขสิทธิ์ เช่น คุ้มครอง +50 ปี /70 ปีหลังจากคนที่สร้างตาย อันนี้ก็จะต่อเนื่องไปในประเด็นการคุ้มครองทางกฎหมายอื่น ๆ

อย่างไรก็ดี ในปัจจุบัน การสร้างงานท่ัวไปอาจไม่ต้องกังวลอะไร แต่หากเมื่อต้องการยืนยันผลงาน นอกจาก โซเซียลแล้วก็มีการขึ้นทะเบียนเกี่ยวกับลิขสิทธิ์ในงานไว้ด้วย สำหรับประเทศไทย ศิลปินไทย สามารถศึกษาเกี่ยวกับการขึ้นทะเบียนได้ที่เว็บไซต์ของกรมทรัพย์สินทางปัญญา

เพื่อประโยชน์ในการสนับสนุนหรือการดำเนินนโยบายของรัฐ ก็มีการพยายามรวมกลุ่มหรือสร้างกลุ่มของศิลปิน โดยขึ้นทะเบียนกับหน่วยงานรัฐ เช่น ขึ้นทะเบียนศิลปินเกี่ยวกับศิลปะร่วมสมัย